Psychoanaliza relacji to szkoła psychoanalizy, wywodząca się ze Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej, która podkreśla rolę prawdziwych i wyobrażonych relacji z innymi w zaburzeniach psychologicznych i psychoterapii.

Psychoanaliza relacji narodziła się w latach osiemdziesiątych jak próba integracji psychoanalizy interpersonalnej, która kładzie nacisk szczególnie na eksplorację interakcji międzyludzkich, z brytyjskimi koncepcjami podkreślającymi psychologiczne znaczenie relacji z innymi ludźmi. Zwolennicy psychoanalizy relacji twierdzą, że osobowość wykształca się ze struktury wczesnych relacji z rodzicami i osobami z najbliższego otoczenia. Filozoficznie, psychoanaliza relacji, jest bliska koncepcji konstruktywizmu społecznego.

Ważna różnica, pomiędzy tradycyjną psychoanalizą, a psychoanalizą relacji znajduje się w teorii motywacji. Teoria Freuda, poza kilkoma wyjątkami, zakłada że jednostki ludzkie są motywowane poprzez seks i agresję, które są biologicznie zakorzenione i wrodzone. Nie są one kształtowane przez doświadczenie.
Psychoanaliza relacji zakłada jednak, że główną motywacją psyche są stosunki międzyludzkie. Konsekwencją takiego podejścia jest przyjmowanie, że wczesne relacje z opiekunami i najbliższymi członkami otoczenia kształtują przyszłe oczekiwania co do zaspokajania potrzeb. Dlatego tez pragnienia i potrzeby nie mogą zostać oddzielone od kontekstu relacji w jakich się wykształciły. W przeciwieństwie do behawioryzmu koncepcja ta nie zakłada jednak, że motywatory kształtują się tylko i wyłącznie poprzez interakcje z innymi osobami.