Psychoanaliza jaźni to kierunek, który stworzył doktor Heinz Kohut (1913-1981). Teoria ta dostarcza wielu podstaw dla współczesnej psychoanalizy. Odrzucając zasadnicze znaczenie wrodzonych popędów seksualnych określonych przez Freuda, psychoanaliza jaźni, była pierwszym znaczącym ruchem psychoanalitycznym w Stanach Zjednoczonych, który uznał za kluczową w zrozumieniu rozwoju człowieka i jego transformacji rolę empatii.
Od roku 1959 Heinz Kohut i jego naśladowcy zmienili podejście do psychoanalizy i psychoterapii poprzez zwiększenie empatii i pogłębienie zainteresowania analityka/terapeuty podstawowymi potrzebami człowieka, niezbędnymi do jego zdrowego rozwoju.
Według Heinza „zdrowy narcyzm” przejawia się w silnej, witalnej i spójnej jaźni dążącej z ambicją i ideałami do pełnej realizacji umiejętności i talentów. Natomiast klasyczne pojęcie narcyzmu to obraz słabej i wrażliwej jaźni starającej się zachować spójność i podnieść poczucie własnej wartości.
Psychoanaliza psychologii jaźni znacząco przyczynia się do zrozumienia szerokiego spektrum zagadnień w psychologii i naukach społecznych, jak również filozofii, naukach humanistycznych i religii.

Narcyzm zazwyczaj zaczyna się we wczesnych początkach dorastania i przejawia się w różnych kontekstach życia. Pięć lub więcej, poniższych kryteriów, musi być spełnione:

- Uczucie wspaniałości i własnej wartości przejawiające się dla przykładu w przesadnym opisywaniu swoich osiągnięć lub talentów, często wspomaganym licznymi kłamstwami; domaganie się społecznego uznania bez współmiernych osiągnięć.
- Obsesyjne fantazje o nieograniczonym sukcesie, sławie, omnipotencji, nieporównywalnej błyskotliwości (narcyzm intelektualny), pięknie cielesnym lub zdolnościach seksualnych (narcyzm somatyczny), wiecznie trwającej i wszechmogącej miłości lub pasji.
- Głębokie przekonanie o swojej unikalności i w związku z tym zakładanie, że jedynie podobnie specjalne i unikalne osoby lub instytucje o podobnym statusie mogą wyrazić zrozumienie i tylko z takowymi można współdziałać.
- Nieuzasadnione poczucie uprawnienia do specjalnego, unikalnego i priorytetowego traktowania. Domaganie się natychmiastowej i pełnej akceptacji swoich oczekiwań.
- Stosowanie wyzysku interpersonalnego, czyli wykorzystywanie innych w celu osiągania swoich celów.
- Brak empatii, czyli brak zdolności lub woli do zrozumienia uczuć i potrzeb innych ludzi.
- Ciągłe poczucie zazdrości i wiara, że inne osoby także odczuwają zazdrość w stosunku do osoby diagnozowanej.