Psychologia rozwija się coraz bardziej. Nauka ta, rozkwitła w latach trzydziestych ubiegłego wieku i staje się coraz potężniejsza z roku na rok. Ma ona zastosowanie praktycznie w każdej dziedzinie naszego życia.

Każdy stomatolog podczas szkolenia przechodzi kurs psychologii, który pomaga później w odpowiednim podejściu do pacjentów. Wszyscy wiemy, jak dużo lepsze może być nasze doświadczenie ze stomatologiem, który miał do nas odpowiednie podejście i zadbał o to aby obniżyć poziom naszego stresu.

Podobnie sprawa się ma jeśli chodzi o ginekologię. Każdy ginekolog powinien zdawać sobie sprawę, że dla jego pacjentki, wizyta w gabinecie jest bardzo stresogenna. Nie trzeba jednak ogromnej wiedzy, aby zmienić to doświadczenie i zadbać o pozytywne wspomnienia pacjentki.

Psychologowie w Polsce nie są jeszcze tak popularni jak dla przykładu w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej. W tym kraju ilość psychologów jest kilkukrotnie większa, bo i zapotrzebowanie jest odpowiednie.

Psychologia ma także spore zastosowanie w chirurgii plastycznej. Przed każdym zabiegiem, czy jest to odsysanie tłuszczu, implanty stomatologiczne, czy zmiana kształtu nosa, psycholog będzie starał się sprawdzić czy pacjent jest zdrowy psychicznie i znaleźć przyczyny stojące za decyzją o operacji plastycznej.

Począwszy od starożytności problemy należące dziś do psychologii rozważano w obrębie innych nauk – filozofii, medycyny, teologii. Przyjmowano dualistyczny pogląd na świat, zakładający istnienie dwóch rodzajów bytu: ciała i duszy. Jako samodzielna dyscyplina naukowa ukształtowała się w XIX wieku, kiedy to w 1879 roku W. Wundt założył pierwsze laboratorium psychologiczne na uniwersytecie w Lipsku. Jednocześnie włączył psychologię do nauk empirycznych oraz zajmował się zjawiskami takimi jak: spostrzeżenia, pamięć mechaniczna, emocje i inne. Wraz ze swoimi współpracownikami starannie je opisywał i systematyzował, co wzbogaciło dotychczasową wiedzę na ten temat.

Na początku XX wieku zaczęły się pojawiać nowe kierunki psychologiczne oraz pierwsze próby badań. M. Wertheimer, W. Kohler i K. Kaffka przyjęli, że zjawiska psychiczne są jednorodne, spójne, nie dające się sprowadzić do „elementów psychicznych”. Teorię tę nazywamy psychologia postaci.

W 1936 roku K. Lewin sformułował teorię skierowaną na całe zachowanie człowieka, jego motywację, osobowość, postawy itd. Dało to początek powstaniu innych teorii pochodnych, znajdujących zastosowanie w wielu dziedzinach.

W tym samym czasie pojawiły się psychoanaliza i behawioryzm, które dokonały rewolucji w psychologii. Twórca psychoanalizy Zygmunt Freud zwrócił uwagę na zorganizowany i ukierunkowany charakter zachowań człowieka, a za mechanizmy kierujące ludzką aktywnością uznał pierwotne popędy ukryte w podświadomości. Na tej podstawie powstały teorie osobowości, rozwoju psychicznego oraz motywacji.

Psychologia jako nauka empiryczna opiera się na badaniu faktów.
Fakty, jakimi dysponuje psychologia są dwojakiego rodzaju: subiektywne przeżycia człowieka oraz jego zachowanie się. W związku w tym w psychologii rozwinęły się zarówno metody subiektywne, jak i metody obiektywne, polegające na rejestracji zachowań człowieka, zwłaszcza ruchów i wypowiedzi słownych, pozostających w związku z daną sytuacją.
Metody badań obiektywnych są przede wszystkim metodami eksperymentu, także naturalnego, oraz metodami obserwacji. Cechą szczególną tych metod jest to, że ich przedmiotem są często zmienne ukryte (np. motywacja) oraz wskaźniki obserwacji i kontroli (np. ilość spożytego pokarmu, czas głodzenia). Prawidłowy wybór wskaźników jest równie ważnym elementem eksperymentu, jak i jego poprawność. Podmiotami badanymi często bywają zwierzęta, a badania takie pozwalają wykrywać podstawowe zachowania, wspólne dla ludzi i zwierząt.
Szczególnym rodzajem technik badawczych są testy, pozwalające na diagnozowaniu głębi ukrytych cech i procesy myślowe, z których człowiek sam często nie zdaje sobie sprawy (emocje, motywacja). Inną grupę metod badawczych stanowią obserwacje.

W psychologii korzysta się również z innych pokrewnych nauk np. socjologii, fizjologii. Metodą opracowania materiału z badań jest analiza danych ilościowych oraz statystyka. Stosuje się także metodę analizy jakościowej np. analiza wytworów (pamiętników, rysunków). W ostatnich latach stosuje się także metodę symulacji komputerowej.

Testy psychologiczne to metody poznania stanów, procesów lub cech psychicznych za pomocą specjalnie skonstruowanego zadania, które stawia się przed osobą badaną. Zadania najczęściej mają formę testową i są zbiorem pytań, albo obrazków, zdjęć, czynności lub zadań problemowych stawianych przed osobą badaną.
Rozróżnia się kilka rodzajów metod testowych m.in. zdolności ogólnych czyli inteligencji, zdolności specjalnych, sprawności czyli wydajności, wiadomości i umiejętności, osobowości i inne.  W zależności od formy testu i sposobu interpretacji wyników wyróżnia się testy: wykonania czyli wymagające jakiejś czynności (np. manipulacyjnej, konstrukcyjnej), projekcyjne, kwestionariusze i inwentarze, które są zbiorem pytań lub stwierdzeń, do których osoba badana ma się ustosunkować.
Jako narzędzie test musi spełniać określone wymagania, do których należą standaryzacja, rzetelność, trafność i normalizacja.
Badania testowe w psychologii są współcześnie  bardzo rozpowszechnione, mimo wielu kontrowersji wokół ich wartości. Liczba standardowych technik testowych na świecie sięga kilkudziesięciu tysięcy. Zagadnienia związane z konstruowaniem i stosowaniem testów stanowią przedmiot teorii testowej, będącej jednym z podstawowych działów psychometrii. Powstało wiele opracowań naukowych dotyczących badań psychologicznych przeprowadzanych przy pomocy komputerów. Obecnie badania takie są powszechnie stosowane.

Gdy człowiek współczuje, wyraża on swój żal, lecz zachowuje dystans od uczuć drugiej osoby. Poprzez empatię człowiek stara się zrozumieć lub przynajmniej wyobrazić sobie co czuje druga osoba.
Termin empatia pochodzi od niemieckiego słowa „Einfühlung”, które oznacza „czuć się jak”.

Dla przykładu, lekarz lub psychoanalityk nie wyrażający empatii w relacji z pacjentem utrzymuje dystans i nie jest w stanie w pełni zrozumieć jego problemu. Natomiast w momencie wykaże on empatię, będzie w stanie postawić się w miejscu pacjenta przynajmniej w jakimś stopniu, co może ułatwić terapię. Ważne jest jednak aby nie wejść zbyt głęboko w stan emocjonalny pacjenta, ponieważ może to być szkodliwe dla zarówno dla psychoanalityka jak i w efekcie dla jego pacjenta.

Terapia grupowa często przynosi doskonałe wyniki właśnie dlatego, że osoby biorące w niej udział mogą łatwo się zrozumieć i odczuwać empatię. Dużo łatwiej jest alkoholikowi zrozumieć drugiego alkoholika, tak jak łatwiej jest osobie po zawale serca zrozumieć kogoś z podobnym problemem.

Oczywiście nie zawsze jest łatwo odczuwać empatię z osobą cierpiącą. Dla przykładu większość ludzi nie jest w stanie postawić się w miejscu osoby zgwałconej, wykorzystywanej seksualnie lub kogoś kto utracił członka rodziny. Dopiero gdy przeżyjemy jakieś doświadczenie, potrafimy lepiej poznać jego mechanizmy. Dlatego tak ważne w psychoanalizie jest doświadczenie psychoanalityka, zarówno życiowe jak i zdobyte poprzez praktykę pracy psychoanalitycznej.