O czym rozmawiać z psychoterapeutą?
Nie ma uniwersalnej odpowiedzi na to pytanie. W psychoterapii najważniejsze tematy wypowiedzi pacjenta dotyczą jego życia w przeszłości i teraźniejszości oraz procesu doświadczania własnego życia, czyli czuć, myśli i wyobrażeń, pragnień, celów i zamiarów, a także własnego postępowania i sposobu rozumienia innych ludzi. W psychoterapii nie jest najważniejsze to, co się mówi, ale to, czego się doświadcza w trakcie mówienia lub milczenia.
Jest kilka typowych trudności, z którymi borykają się klienci. Często jest to obawa przed odsłanianiem lub przeżywaniem bolesnych uczuć, poprzednio tłumionych. Czasem dotyczy to wdrażania zmian uzyskiwanych w trakcie sesji terapeutycznej do praktyki codziennego życia i lęku przed zmianą. Może to być odkrywanie nowego i wzbudzającego niepokój zrozumienia minionych wydarzeń. Albo rozpoznanie destrukcyjnych schematów osobistych i uwalnianie się spod ich wpływów oraz podejmowania odpowiedzialności za decyzje i wybory życiowe. Dla niektórych pacjentów istotnym problemem jest przezwyciężanie oporów przed zaufaniem terapeucie i tworzenie głębsze, intymnej relacji.
Psychoterapia jest procesem poszukiwania prowadzonym przez dwie osoby. Jednym z aspektów tych poszukiwań jest coś, co określa się jako „metodę prób i błędów”.

Tematem spotkań mogą być doświadczenia z przeszłości, aktualne trudności, albo plany na przyszłość. Mogą być omawiane sprawy życia codziennego – dom, rodzina, praca, problemy związane z chorobami, a czasem źródła i mechanizmy przeżywanych objawów. Przedmiotem zainteresowania mogą też stać się marzenia senne, świat fantazji chorego. Praca nad tymi tematami może być prowadzona przy użyciu słów, albo bez ich udziału, za pomocą ruchu, ekspresji uczuć, kontaktu. Problemy mogą być poruszane wprost lub w formie symbolicznej – poprzez inscenizacje dramatyczne lub pantomimiczne, korzystanie z symboliki muzycznej, plastycznej. Tematy pojawiają się spontanicznie lub w skutek oddziaływania proponowanych działań: rysowania, odgrywania ról, wysiłku fizycznego, wyobrażeń na jawie, swobodnego kojarzenia, relaksacji mięśniowej, analizy snów, uczenia się itp.
Psychoterapia jest często krytykowana jako metoda terapeutyczna, której skuteczności nie udało się dowieść statystycznie, co nie do końca jest prawdą. Psychoterapeuci bronią się jednak przed tymi zarzutami, twierdząc, że cele i natura terapii pozostają pod subiektywną oceną osób poddających się psychoterapii. Takie podejście powoli staje się jednak anachronizmem, dzięki coraz skuteczniejszym metodom badawczym, pozwalającym ocenić stan pacjenta.

Terapia społeczna polega na korzystaniu w celach leczniczych z różnych oddziaływań społecznych.
Interwencja społeczna – to działania zmierzające do wyparcia bezpośredniego wpływu na układy społeczne otaczające chorego. Może tu chodzić np. o naprawienie krzywd, wyjaśnienie nieporozumień, uzyskanie świadczeń lub skłonienie osób lub instytucji do współpracy w leczeniu.
Treningi społeczne – zmierzają do podtrzymywania lub odzyskania traconych umiejętności społecznych, czasem bardzo elementarnych (np. nawiązywanie kontaktu wzrokowego z rozmówcą, higiena, ubieranie się), czasem bardziej złożonych (np. przygotowania posiłku, rozwiązywania trudnych sytuacji, umiejętności zawodowych). Treningi mogą mieć formę bardziej spontaniczną, realizowaną w warunkach bliskich naturalnym (np. udział w wieczorkach, wycieczkach obozach) lub bardzo ściśle zaplanowaną w postaci np. terapii behawioralnej, opartej na założeniach wynikających z teorii uczenia się.
Terapia rodzinna obejmuje różne działania zmierzające do przywrócenia równowagi w tym podstawowym mikroukładzie społecznym i do usunięcia tkwiących w nim uwarunkowań inicjujących zaburzenia u chorego. Terapia taka może  mieć charakter bardziej edukacyjny lub bardziej systemowy. Podejście edukacyjne poprzestaje na dostarczeniu rodzinie informacji na temat choroby i sposobu radzenia sobie z nią. Podejście systemowe zmierza do rozpoznania zmian w systemie rodzinnym, które sprawiają, że jeden z członków rodziny przejawia zaburzenia i do zaproponowania interwencji, które mogą taką sytuację zmienić.

Obecnie wyróżnia się wiele metod oraz technik terapeutycznych, dzięki którym można uporać się z problemami psychicznymi. Typuje się takie kierunki psychoterapeutyczne, jak psychoterapia psychoanalityczna, behawioralna, fenomenologiczna, a także dynamiczna. Stosuje się różne metody dobrane do aktualnej sytuacji pacjenta. Jeśli typuje się szereg zaburzeń zachowania, wówczas konieczne jest grup psychoterapii pośredniej, która oddziaływuje na środowisko chorego a także podczas praktykowania psychoterapii bezpośredniej na oddziaływanie wyłącznie na osobę potrzebująca psychoterapii.
Jeden z rodzajów terapii - psychoterapia objawowa - ukierunkowana jest na wyeliminowanie objawów chorobowych, zaś psychoterapia głęboka ukierunkowana jest na zmiany w osobowości a także poprawę i redukcję wadliwych postaw a także realizację celów praz usuwanie szkodliwych reakcji przystosowawczych.
W psychoterapii uczestniczą dzieci, młodzież a także osoby dorosłe. U dzieci psychoterapia realizowana jest przy pomocy formy zabawy. Dodatkowo znaczenie ma także organizowana psychoterapia w formie treningu autogennego. Metody dobierane są indywidualnie, po dokładnym przeanalizowaniu typu zaburzeń oraz objawów pacjenta. Efekty widoczne są od kilku tygodni do kilkunastu miesięcy, w zależności od stopnia problemu pacjenta.

Wyróżnia się dwa podstawowe typy psychoterapii – indywidualną oraz grupową. Podczas spotkań grupowych, pacjenci mają możliwość nawiązania relacji z osobami, które uczestniczą w spotkaniach. Mogą wysłuchać opinii, refleksji a także nawiązać dialog z innymi pacjentami. Dziś można uczestniczyć w spotkaniach podczas psychoterapii grupowej przez dowolny okres czasu. Psychoterapia grupowa prowadzona jest przez jednego terapeutę. Stosowane są metody wykorzystyanew także w psychoterapii indywidualnej. Pacjenci dobierani są często według problemu, z którym się borykają.
Działania psychologa wpływają na działania, a także opiniowanie przez pacjenta, sytuacji, zdarzeń a także klarowniejszą ocenę własnych zachowań. Stosuje się podczas treningów grupowych różne szkoły i metody. Pomiędzy pacjentami nawiązują się relacje. Działanie terapeutyczne jest dwojakie: pacjenci między sobą nawiązują relacje a także podlegają wpływowi terapeuty. Najczęściej wyróżnia się podczas psychoterapii grupowej pewne specjalizacje grupy terapeutyczne o sprecyzowanym problemie np. alkoholowym, narkotykowym a także innego typu. Taka forma psychoterapii dostępna jest w formie płatnej oraz bezpłatnej.