Psychoterapia jest metodą leczenia zaburzeń psychicznych, a także tych somatycznych. Środkami psychoterapeutycznymi są: słowo, mimika, gest a także więzi emocjonalne oraz manipulowanie środowiskiem a także próba wyuczenia określonych zachowań. Obecnie psychoterapia może być stosowana wobec dzieci, młodzieży a także dorosłych. Istotnym zakresem działania psychologów są działania skierowane do podnoszenia wydajności pracowników firm oraz kadry menadżerskiej.

Osobowość paranoiczna przejawia takie cechy jak nieufność, podejrzliwość, cynizm, mściwość, ostrożność, zadufanie, zazdrość, poczucie krzywdy, brak poczucia humoru, poczucie własnej wyższości i inne. Paranoik podejrzewa partnera lub współmałżonka, wspólników i przyjaciół, zarzuca im brak lojalności, wierności, wykorzystywanie go, krzywdzenie lub oszukiwanie. Paranoik nosi z tego powodu urazy i nie potrafi wybaczyć.

Paranoja jest patologią, jednak w społeczeństwie może uchodzić za przejaw skrajnych lub dziwnych poglądów. Najczęstszymi urojeniami osobowości paranoicznej są urojenia prześladowcze, wielkościowe, erotyczne czy hipochondryczne. Zaburzenia tego typu najczęściej pojawiają się między 35 a 45 rokiem życia. Występują u osób z niższym wykształceniem, w środowisku wiejskim, częściej u kobiet i osób będących na emigracji. Leczenie paranoi wiąże się z leczeniem psychiatrycznym, farmakologicznym, jak również odpowiednią psychoterapią, która potrafi wiele pomóc. Negowanie poglądów chorego wzbudza często w nim agresję.

Tolerancja jest w tym przypadku najlepszą metoda komunikacji.

Fobia, czy też lęk pojawia się w człowieku w kontakcie z tym, czego on się boi. Ale często nie jest to tylko jeden lęk. Fobii towarzyszą objawy psychosomatyczne, potliwość, przyspieszona akcja serca, suchość w ustach i przede wszystkim częściowa utrata kontroli nad własnymi emocjami. Lęk może powodować histeryczne zachowanie, ucieczkę na stół czy krzesło przed małym gryzoniem lub pająkiem idącym po podłodze. Fobie leczy się całkowicie poprzez psychoterapię.

Psychoterapia okazuje się skuteczna nawet w bardzo ciężkich przypadkach lękowych. W czasie terapii, pacjent jest powoli oswajany ze źródłem lęku. To pozwala mu na dostrzeżenie i oswojenie się z irracjonalnym lękiem, niewspółmiernym do skali niebezpieczeństwa. Lęki utrudniają życie osoba z fobiami, dlatego też najlepszym rozwiązaniem dla takich osób jest psychoterapia, która nie używa środków farmaceutycznych a daje bardzo dobre rezultaty.

Tematem ksiązki są mechanizmy obronne wykształcone przez ego w celu konfrontacji lub unikania konfliktów prowokowanych przed Id w jego relacjach z Ego i Superego.
Anna Freud patrzy na techniki i teorie psychoanalityczne poprzez pryzmat obserwacji konfliktów, w które angażuje się Ego. Z tego powodu Ego, w jego relacjach z Id i relacjach ze światem zewnętrznym, które mogą być źródłem nieprzyjemności i uczucia strachu, jest analizowane w świetle jego mechanizmów unikania (różnych form negacji), w świetle jego agresywnych lub altruistycznych strategii. Szczególne znaczenie przypisane zostało do zjawiska dojrzewania oraz do mechanizmów obronnych wyzwalanych przez ponowne pojawienie się seksualności w czasie dojrzewania.

Odkrycia Anny Freud, a w szczególności wspomniana wyżej książka, miały znaczący wpływ na kierunek zwany psychoanalizą świadomości, który swoje największe sukcesy odniósł w Stanach Zjednoczonych, dzięki zwolennikom psychologii Ego. Co ważniejsze jednak, prace Anny Freud, umożliwiły zastosowanie teorii psychoanalizy Zygmunta Freuda w psychologii.

- Uczucie wspaniałości i własnej wartości przejawiające się dla przykładu w przesadnym opisywaniu swoich osiągnięć lub talentów, często wspomaganym licznymi kłamstwami; domaganie się społecznego uznania bez współmiernych osiągnięć.
- Obsesyjne fantazje o nieograniczonym sukcesie, sławie, omnipotencji, nieporównywalnej błyskotliwości (narcyzm intelektualny), pięknie cielesnym lub zdolnościach seksualnych (narcyzm somatyczny), wiecznie trwającej i wszechmogącej miłości lub pasji.
- Głębokie przekonanie o swojej unikalności i w związku z tym zakładanie, że jedynie podobnie specjalne i unikalne osoby lub instytucje o podobnym statusie mogą wyrazić zrozumienie i tylko z takowymi można współdziałać.
- Nieuzasadnione poczucie uprawnienia do specjalnego, unikalnego i priorytetowego traktowania. Domaganie się natychmiastowej i pełnej akceptacji swoich oczekiwań.
- Stosowanie wyzysku interpersonalnego, czyli wykorzystywanie innych w celu osiągania swoich celów.
- Brak empatii, czyli brak zdolności lub woli do zrozumienia uczuć i potrzeb innych ludzi.
- Ciągłe poczucie zazdrości i wiara, że inne osoby także odczuwają zazdrość w stosunku do osoby diagnozowanej.

Psychoanaliza relacji narodziła się w latach osiemdziesiątych jak próba integracji psychoanalizy interpersonalnej, która kładzie nacisk szczególnie na eksplorację interakcji międzyludzkich, z brytyjskimi koncepcjami podkreślającymi psychologiczne znaczenie relacji z innymi ludźmi. Zwolennicy psychoanalizy relacji twierdzą, że osobowość wykształca się ze struktury wczesnych relacji z rodzicami i osobami z najbliższego otoczenia. Filozoficznie, psychoanaliza relacji, jest bliska koncepcji konstruktywizmu społecznego.

Ważna różnica, pomiędzy tradycyjną psychoanalizą, a psychoanalizą relacji znajduje się w teorii motywacji. Teoria Freuda, poza kilkoma wyjątkami, zakłada że jednostki ludzkie są motywowane poprzez seks i agresję, które są biologicznie zakorzenione i wrodzone. Nie są one kształtowane przez doświadczenie.
Psychoanaliza relacji zakłada jednak, że główną motywacją psyche są stosunki międzyludzkie. Konsekwencją takiego podejścia jest przyjmowanie, że wczesne relacje z opiekunami i najbliższymi członkami otoczenia kształtują przyszłe oczekiwania co do zaspokajania potrzeb. Dlatego tez pragnienia i potrzeby nie mogą zostać oddzielone od kontekstu relacji w jakich się wykształciły. W przeciwieństwie do behawioryzmu koncepcja ta nie zakłada jednak, że motywatory kształtują się tylko i wyłącznie poprzez interakcje z innymi osobami.

Dla przykładu, lekarz lub psychoanalityk nie wyrażający empatii w relacji z pacjentem utrzymuje dystans i nie jest w stanie w pełni zrozumieć jego problemu. Natomiast w momencie wykaże on empatię, będzie w stanie postawić się w miejscu pacjenta przynajmniej w jakimś stopniu, co może ułatwić terapię. Ważne jest jednak aby nie wejść zbyt głęboko w stan emocjonalny pacjenta, ponieważ może to być szkodliwe dla zarówno dla psychoanalityka jak i w efekcie dla jego pacjenta.

Terapia grupowa często przynosi doskonałe wyniki właśnie dlatego, że osoby biorące w niej udział mogą łatwo się zrozumieć i odczuwać empatię. Dużo łatwiej jest alkoholikowi zrozumieć drugiego alkoholika, tak jak łatwiej jest osobie po zawale serca zrozumieć kogoś z podobnym problemem.

Oczywiście nie zawsze jest łatwo odczuwać empatię z osobą cierpiącą. Dla przykładu większość ludzi nie jest w stanie postawić się w miejscu osoby zgwałconej, wykorzystywanej seksualnie lub kogoś kto utracił członka rodziny. Dopiero gdy przeżyjemy jakieś doświadczenie, potrafimy lepiej poznać jego mechanizmy. Dlatego tak ważne w psychoanalizie jest doświadczenie psychoanalityka, zarówno życiowe jak i zdobyte poprzez praktykę pracy psychoanalitycznej.

Można spędzić w sposób sensowny lata z jednym człowiekiem po to, by mu pomóc w zrozumieniu siebie.

W nieświadomym człowieku tkwi jego tragiczny los. Jeżeli nie potrafiłeś wytępić w sobie występnych pragnień, żyją one w tobie nieświadomie, a więc - jesteś winny.

Gdy człowieka, któremu wiodło się dobrze, spotyka niepowodzenie lub nieszczęście, zagłębia się on w sobie, wzmaga wymogi własnego sumienia, wymierza sobie karę i pokutę.

Lekarz nie ma żadnych danych, aby zostać ministrem.

Marzenie senne pojawia się tylko jako nawiązanie do tych spraw, które dostarczyły nam pokarmu myślowego w ciągu dnia.

Dzieci nie są złośliwe, są złe.

Nasze namiętności często stają się naszymi nieszczęściami.

Sport jest sublimacją popędu do przyglądania się i tendencji: sadystycznych, ekshibicjonistycznych, homoerotycznych i erotyki ruchowej.

Mundur oznacza w ogóle nagość.

Rozkosz jest premią natury za trud płodzenia i rodzenia.

Ani w życiu prywatnym, ani w moich pracach nigdy nie ukrywałem, że jestem zdeklarowanym niewierzącym.

Człowiek, który pierwszy cisnął obelgę zamiast kamienia był twórcą cywilizacji.

Po trzydziestu latach badań nad duszą kobiety nie potrafię odpowiedzieć na pytanie, czego pragnie kobieta.

Przekonań nie zdobywa się łatwo, a jeśli dochodzi się do nich bez trudu, okazuje się wkrótce, że są bezwartościowe i niezdolne stawić opór w walce.

Człowiek broni się przed strachem za pomocą lęku.