Emocje w tym przypadku ulegają obniżeniu, spłyceniu ale może też występować nienaturalne podniecenie. Schizofrenia powoduje zmiany osobowości, przez co osoby chore zachowują się inaczej niż zdrowe. Ich stany emocjonalne często zupełnie nie pasują do sytuacji, jak płacz w śmiesznej sytuacji bądź nagły, niespodziewany śmiech bez powodu. Chorzy doznają urojeń, potrafią zadzwonić po straż pożarną w poczuciu niebezpieczeństwa, snują podejrzenia, że ktoś chce ich otruć, wzbraniają się wtedy przed spożywaniem jakichkolwiek posiłków, dochodzi również do samookaleczenia. Schizofrenia to choroba, która przebiega fazami. W pierwszej fazie objawy są ostre, występują halucynacje, omamy, zaburzenia myślenia.

Drugą fazą jest faza stabilizacji, kiedy objawy te nie są już tak widoczne, jednak nie ustępują. Chory wycofuje się z życia. U chorych stosuje się leki przeciwpsychotyczne, otacza się ich specjalną opieką i poradnictwem psychologicznym.

O depresji wiele się mówi. Według badań kobiety chorują dwa do trzech razy częściej od mężczyzn. Po pięćdziesiątym roku życia notuje się bardzo wiele przypadków hospitalizacji związanej z przechodzoną depresją. Depresja prowadzi do kryzysów małżeńskich, problemów zawodowych, braku wydolności w życiu codziennym, a w jak się okazuje 25% do samobójstwa. Terapia antydepresyjna może polegać na psychoterapii, czy to poznawczo-behawioralnej czy analitycznej. Można też udać się na rozmowę do psychiatry bądź psychologa.

W Polsce istnieje wiele szkół psychoterapii. Wyróżnia się 5 nurtów związanych z psychoterapią, czyli podejście psychoanalityczne, behawioralno-poznawcze, humanistyczno-egzystencjalne, a także systemowe i coraz bardziej popularną psychologię procesu. W psychoterapii także w Polsce wyróżnia się psychoterapie ortodoksyjną Freuda, neopsychoanalizę głośnej terapeutki Karen Horney, teorie behawioralną a także terapie poznawczą, terapie humanistyczno-poznawczą a także terapie egzystencjalną.

Ośrodki i szkoły znajdują się we wszystkich większych miastach. Prowadzone są szkolenia i kursy dla osób, które posiadają certyfikaty bądź zaczęły pracę jako terapeuta. Klienci instytucjonalni a także prywatni mogą skorzystać z porad. Powodzeniem cieszy się psychoterapia ericksonowska a także psychologia procesu oraz programowanie neurolingwistyczne, znane pod nazwą NLP. Można także skorzystać z psychologii Gestalt. Od typu problemu i preferencji dobierana jest odpowiednia szkoła psychoterapeutyczna.

Psychoterapia jest metodą leczenia zaburzeń psychicznych, a także tych somatycznych. Środkami psychoterapeutycznymi są: słowo, mimika, gest a także więzi emocjonalne oraz manipulowanie środowiskiem a także próba wyuczenia określonych zachowań. Obecnie psychoterapia może być stosowana wobec dzieci, młodzieży a także dorosłych. Istotnym zakresem działania psychologów są działania skierowane do podnoszenia wydajności pracowników firm oraz kadry menadżerskiej.

Osobowość paranoiczna przejawia takie cechy jak nieufność, podejrzliwość, cynizm, mściwość, ostrożność, zadufanie, zazdrość, poczucie krzywdy, brak poczucia humoru, poczucie własnej wyższości i inne. Paranoik podejrzewa partnera lub współmałżonka, wspólników i przyjaciół, zarzuca im brak lojalności, wierności, wykorzystywanie go, krzywdzenie lub oszukiwanie. Paranoik nosi z tego powodu urazy i nie potrafi wybaczyć.

Paranoja jest patologią, jednak w społeczeństwie może uchodzić za przejaw skrajnych lub dziwnych poglądów. Najczęstszymi urojeniami osobowości paranoicznej są urojenia prześladowcze, wielkościowe, erotyczne czy hipochondryczne. Zaburzenia tego typu najczęściej pojawiają się między 35 a 45 rokiem życia. Występują u osób z niższym wykształceniem, w środowisku wiejskim, częściej u kobiet i osób będących na emigracji. Leczenie paranoi wiąże się z leczeniem psychiatrycznym, farmakologicznym, jak również odpowiednią psychoterapią, która potrafi wiele pomóc. Negowanie poglądów chorego wzbudza często w nim agresję.

Tolerancja jest w tym przypadku najlepszą metoda komunikacji.